'Bajo el mismo cielo', memòria istorica e realisme magic

Recentament a arribat enes libreries 'Bajo el mismo cielo', era darrèra novèlla de Paco Boya (Les, Val d'Aran, 1960), e era sua prumèra escrita en castelhan. Ua istòria qu'amasse era guardada nostalgica e critica des ans mès escurs dera istòria recenta d'Espanha e tanben era luta entà preservar era memòria. 

Les deuem un omenatge a totes aqueres generacions que viueren era Guèrra Civila e qu'aueren eth merit de mantier e conservar era memòria

explique eth sòn autor, que, en aguesta escadença, se cale ena pròpia istòria familhar, era istòria d'uns auantpassats que viueren era crudentor deth conflicte en faccions oposades. 
 

Era novèlla qu'arribe en castelhan dera man deth grop Penguin Random House jos eth sagèth de Roca Editoriau e se pòt trobar en grana part des libreries de tot er Estat. "Tostemp è escrit en aranés. Mès volia veir qué passaue se m'afrontaua a un mercat tan complèxe e dificil coma ei eth mercat en castelhan", ditz. Totun, Boya auance qu'aguesta novèlla tanben serà revirada e publicada en aranés, era lengua ena que pensen e s'expressen es sòns personatges. 
 

Les, era Macondo aranesa 

De hèt, bona part dera istòria se place entre Bossòst e Les, sustot, en aguesta darrèra poblacion. Mès tanben enes camps de concentracion francesi o es trincades (trinchères) de guèrra en front deth Maestrat. 

Un relat damb ua base rigorosa e istorica mès que béu deth realisme magic entà arribar en aqueri lòcs a on era memòria ja s'a perdut. "Eth realisme magic ei de besonh, perquè ara fin parli des monstres. Deth monstre qu'era mia mare viuec abans de morir. Aqueri monstres formen part des nòstes pòurs, d'ua part, a còps, escura e misteriosa de nosati madeishi", assegure Boya. 

En aguest sens, Les se convertís en un scenari autant locau coma universau, perqué "era universalitat no l'ac da eth lòc a on passe era istòria, senon eth sòn contèxte, qu'ei perfèctament compatible damb era realitat de molti lòcs dera Espanha rurau a on passèren causes semblantes e molt pejors", defen er autor. 

Eth libre ja a estat presentat ena Val d'Aran, concretament en Parador de Vielha e tanben en Les eth pòble der autor. Un acte tan plan emotiu a on s'i mostrèren fotografies des protagonistes deth relat e a on familha e vesins compartiren rebrembes.