Era Val d'Aran ja a nau sistèma de finançament singular: 42,7 milions

Eth Govèrn dera Generalitat e eth Conselh Generau an oficialitzat aguest diuendres eth pacte que harà realitat eth nau modèl de finançament singular entà Aran. 

Eth nau sistèma establís ua chifra basa deth Hons de Finançament Incondicionat entad aguest 2026 de 42,7 milions d'èuros, çò que represente un increment de lèu 4 milions d'èuros per çò qu'ei dera quantitat transferida pendent er an 2025, e dotarà ath Govèrn aranés d'un marc estable enquiath 2030.

Er acòrd s'a formalizat aguest diuendres en marc dera Comission Bilaterau extraordinària celebrada en Vielha e substituís eth modèl en vigor de 2019 ençà, que ère obsolet deth 2023 e, des d'alavetz, s'auie prorogat d'an en an. De hèt, era Lei d'Aran ja establie, en 2015, qu'era maxima institucion aranesa auie de disposar d'un modèl de finançament pròpi. 

D'aguesta manèra, d'ençà deth 2019, eth finançament deth Conselh Generau d'Aran aurà passat de 23,5 milions enquias 42,7 milions d'èuros pactadi entad aguest 2026.

Segontes a destacat era sindica d'Aran, Maria Vergés, er acòrd represente "un punt d'inflexion" e "un pas istoric" entath desvolopament efectiu dera Lei de Regim Especiau d'Aran e entara "reconeishença dera singularitat politica, juridica e administrativa" araneses. 

Era entenuda entre ambdús govèrns, arribe dempús d'un an de negociacions intenses. Entath conselhèr dera presidéncia, Albert Dalmau, se tracte d'un compromís de Govèrn que se hè realitat: "ei un deute qu'auíem damb eth govèrn aranés", a reafirmat.

Estabilitat economica

Eth nau sistèma de finançament aranés incorpòre un mecanisme automatic d'actualizacion annau, qu'a coma objectiu dotar d'estabilitat ath Conselh en cas de prorròga pressupostària. 

Atau donc, a compdar des pressupòsti deth 2027, eth nau modèl incorpòre un increment fixe annau de 500.000 èuros pendent es pròplèus 4 ans, que non depeneràn de qu'era Generalitat apròve es sòns pressupòsti, coma passaue enquia ara.

Corresponsabilitat fiscal

Er acòrd tanben includís ua clausula especifica, segontes era quau Generalitat e Conselh se placen entà estudiar era participacion dera maxima institucion aranesa enes tributs dera Generalitat, mès que mès en IRPF, mès tanben en d'auti impòsti restacadi a competéncies pròpies. 

Segons aguesta clausula, en un termini maxim de dus ans s'aurie de poder garantir aguesta participacion, en tot auançar entà un modèl damb mès autonomia financèra e corresponsabilitat fiscau.

Vergés a destacat "qu'era reconeishença dera corresponsabilitat financèra deth Conselh Generau ei era basa entà poder exercir un autogovèrn reau e efectiu" e a ahijut que

qu'era Val d'Aran pogue participar des tributs dera Generalitat ei un hèt sense precedents ena istòria der autogovèrn aranés

De hèt en noveme passat, era sindica d'Aran e eth conselhèr dera Presidéncia anonciauen en Parlament er acòrd peth quau eth Conselh gerirà eth 100% dera taxa toristica requectada en sòn territòri.

Eth nau sistèma de finançament aranés establís tanben mecanismes especifics entà incorporar naues ampliacions de servicis e competéncies e ei pensat entà adaptar-se ara evolucion der autogovèrn aranés pendent es pròplèus ans.